Categorieën
Fictie

UPFORMATIE, 2025

Mijn naam is Vreek van Vlissingen. Onnozel, heb ik het altijd gevonden dat mijn vader en moeder de gebruikelijke ‘f’ vervingen door een ‘v’. Aanvankelijke vermoedde ik dat dat een gevolg was van de hallucinerende middelen die deel uitmaakten van hun hippiebestaan. Pas na mijn dood werd duidelijk dat mijn initialen, VVV duidden op een heroïsche lotsbestemming. Veni Vidi Vicci, uit mijn naam scandeerden duizenden mensen dat ze het onrecht zouden overwinnen, enkel en alleen omdat ik vergat achterom te kijken toen de marechaussee het waterkanon op ons afvuurde. Ik was geen complotdenker, ik was geen relschopper, en zeker geen revolutionair. Ik wilde als leraar economie alleen mijn vraagtekens zetten bij een beleid dat in mijn ogen was doorgeslagen. Extreem ongelukkig kwam ik ten val toen mijn schedel tegen de betonnen rand van de schaatsbaan aanklapte was ik opslag dood waarmee ik ongevraagd en ongewenst veranderde in een martelaar. VvV werd het gezicht van de burgerbeweging die later door de politiek als De Onwetenden bestempeld zouden gaan worden.

Een reusachtige pantserwagen stond onder het raam van het slaapverblijf stationair te draaien. Lois werd er wakker van. Toen de ruiten in hun kozijnen begonnen te rammelen realiseerde ze zich dat het lawaai te heftig was om veroorzaakt te worden door welk voertuig ook. Het was een aardbeving. De lamp zwiepte en de muren trilden. Nu alleen nog de Onwetenden in Groningen verbleven voor hun assimilatietraject, las je nergens meer hoe vaak en hoe veel de grond hier verschoof. Jaris had gezegd dat als ze bang was, dat ze de vijf beste spelers van Feyenoord in gedachten moest opnoemen. Bij van Robin van Persie kroop het monster terug in de buik van de aarde. De meeste bewoners waren er inmiddels aan gewend, geen enkele roep of angstkreet was er te horen op de gang of in de andere slaapvertrekken. Ook tijdens het avondeten was er geen kip die wat zei. ‘Gezellige boel hiero,’ had ze tegen Harry gefluisterd, hij was één van de dertig van haar Upformatie-lichting.

De Upformatie, zo heette het assimilatietraject dat twee jaar daarvoor door Minister Marjolein Moorman in het leven was geroepen. Onderwijs was het politieke antwoord op de jarenlange onrusten en gewelddadigheden geweest die waren begonnen tijdens de COVID-pandemie. Een verplicht geïnterneerd leertraject van een halfjaar, een programma vol maatschappijleer, filosofie, cultuur, staatkunde en persoonlijke bildung. Het was geen strafrecht maar een voorrecht dat er door de maatschappij alles aan werd gedaan om De Onwetenden te verlossen van hun woede, hun complottheorieën en hun integrale domheid. Dat laatste werd uiteraard niet zo gezegd, maar domheid dreigde wel degelijk een misdrijf te worden. Na de verkiezingen van 2021 was het actieve stemrecht voor lager geschoolden en minderbegaafden zelfs aan banden gelegd. Een recht dat alleen maar teruggewonnen kon worden door de Upformatie met goed gevolg te doorlopen.

Harry was twee meter drie, had een kale knikker en een gouden ring door zijn neus geboord. Volgens eigen zeggen hoorde hij tot de harde kern van Vitesse, dat leek ongeloofwaardig omdat hij de naam van zijn geliefde club verwijfd uitsprak als ‘Vitas’ en daarbij zijn mondhoeken depte met het puntje van een servet. De etiquettelessen van vorige week hadden effect.
‘Als hun willen dat we leren denken, voordat we iets doms zeggen of doen. Nou dan zeggen we toch zekers niets meer,’ had Harry terug gefluisterd. Toch voelde alle stiltes niet alsof iedereen zichzelf had uitgeleverd, of had opgegeven. Als je goed luisterde, kon je horen dat de stilte verraadde dat alle ogenschijnlijk simpele Upformisten, heus nog een hoofd vol gedachten hadden. Gedachten waar verder niemand aan kon morrelen, zolang je je maar afsloot voor alle Socratische vragen die er continu op je werden afgevuurd.

Yaris had geschreeuwd toe Lois hem vertelde dat het mis was, dat ze positief was gescreend en naar de Upformatie Akkers moest in Groningen.
‘Lo, ik zweer je dat ik je eruit haal,’ hij klonk als vroeger, toen ze samen in de tweede zaten en zijn stem continu oversloeg: ’voice crack.’ Met zijn vuisten duwde hij zijn ogen in zijn schedel en trok de haren uit zijn hoofd. Yaris wist dat ze in deze periode altijd aan haar vader dacht, maar niet dat ze zo stom was geweest om dagen achter elkaar die Youtube filmpjes van hem te bekijken. Ze moest toch beter weten, dan dat. Ieder digitaal Veni Vidi Vicci-spoor afkomstig uit haar IP-adres zou leiden tot een positieve screening. Hij kende de beelden van Vreek en zijn online economielessen en uiteraard de video waarin de vreedzame demonstrant onbevreesd bleef staan voor een cordon van ordebewakers. Hij droeg een bord met daarop de tekst ‘Een verwoeste economie eist ook levens.’ Het waarschuwingsschot volgde en daarna het waterkanon. Als een luciferhoutje knapte hij en viel achterover. De rest was geschiedenis, zijn geschiedenis, haar geschiedenis en haar toekomst.

Lois roffelde in slow motion met haar vingers op het tafelblad. Haar nagels waren neon-roze en ieder apart versierd met minuscule glimmertjes. Nail-art, een relikwie uit de tijd van ongecensureerde beautyvloggers. Tullie, de instructeur zuchtte toen ze tegenover Lois plaats nam, ze had een hekel aan het soort vrouwen dat zoveel tijd aan zinloze opsmuk besteedde. Het werd waarschijnlijk weer een moeizame bilding-sessie.
‘Je weet dat dat allemaal hier niet hoeft? Wij werken in de Upformatie aan de binnenkant.’ Tullie wees streng naar Lois haar handen en ontweek zo goed als ze kon de aanblik van het decolleté vol uitbundige getatoeëerde rozen.
‘Waarom zou je willen werken aan de binnenkant? Mijn binnenkant zit propvol met al jullie onzin.’
Probeer vriendschappelijk te zijn, geweld is in de Upformatie onder geen beding toegestaan, Tullie herinnerde zichzelf aan de richtlijnen.
‘Een verrijkte binnenwereld maakt je leven een stuk interessanter Lois.’
‘Interessant? Is dat hoe je dit achterlijke instituut noemt?’
Ondanks dat bubblegum op de Akkers verboden was, maakte ze -waarschijnlijk uit een reflex- kwade kauwbewegingen. Als ze uit diezelfde reflex een bel probeerde te blazen, zou ze zomaar haar tong kunnen uitsteken.
Tullie kon na al die maanden nog steeds niet inschatten of Lois haar blik leeg was uit onwetendheid of uit desinteresse. De muren waren behangen met posters, met daarop bekende citaten van grote denkers als ‘Een leven zonder boeken is onleefbaar’ en ‘Wat wij toeval noemen, is het toevluchtsoord der onwetendheid.’ De felle kleuren en cartooneske hoofden van de beroemde filosofen moesten de uitspraken voor de Upformisten licht verteerbaar maken.
‘Lois, we zijn hier vooral voor jou, om je te verrijken met kennis en cultuur en om je te bevrijden van de rotzooi die je al die jaren in je hoofd hebt gestopt.’
Lois bestudeerde nog een ogenblik naar haar eigen vingers en schraapte toen haar keel: ‘Cultuur zeg je?’
Ze hief haar handen op en boog alle vingers behalve de middelsten.
‘Zelf zie ik dit als kunst op de vierkante centimeter.’
Uitzicht op assimilatie vervloog met de minuut.
‘Lois, De wortels van onderwijs zijn bitter, maar de vrucht is zoet.”
Tweestemmig weerklonk de zin door het lokaal.
Verbaast keek Tullie op naar Lois, die de tekst blijkbaar kende. ‘Van wie heb je dat?’
‘Een dode wijze man.’
‘Aristoteles?’ Tullie kon het nauwelijks geloven.
‘Mijn vader.’
De ramen rinkelden weer zachtjes in hun kozijnen.

Tullie viel jaren door de tijd terug toen de vriendelijke economie leraar opstond in haar herinnering. Op zijn laptop zat een sticker met daarop diezelfde tekst: de wortels van onderwijs zijn bitter, maar de vrucht is zoet. Het was Vreek van Vlissingen die ooit tegen haar zei: ‘Ik wens voor jou wat ik voor mijn eigen dochter ook wens; de mogelijkheid om te worden wie of wat je wilt zijn.’
Hij was het keerpunt geweest, omdat hij in haar geloofde, haar stimuleerde om verder te studeren ondanks dat dat in haar familie ongebruikelijk was. Oog in oog zat ze nu met de vrucht van de man die in haar ogen een heilige was. Een onwetende?